Sudan’da halk arasında “beyaz altın” olarak adlandırılan ve içecekten ilaca, gıdadan kozmetiğe kadar pek çok küresel sektörün hammaddesi olan Arap zamkı (akasyadan elde edilen doğal sakız), iç savaşın gölgesinde büyük bir gizemin ortasına düştü.
Ülkede yaşanan çatışmalar nedeniyle üretimin çökmesinin yanı sıra, toplanan tonlarca ürünün resmi kanalların dışına çıkarak ortadan kaybolması küresel pazarlarda alarm zillerinin çalmasına yol açtı.
GELİRKAYBI 200 MİLYAR DOLARI AŞTI
Nisan 2023’te patlak veren iç savaştan önce yılda yaklaşık 150 bin ton üretilen ve dünya ihtiyacının yüzde 80’ini karşılayan Sudan Arap zamkı, çatışmalar yüzünden yüzde 60 oranında eridi.
Doğrudan veya dolaylı olarak 5 milyon insanın geçim kapısı olan sektörde, yıllık gelir kaybı 200 milyon dolara yaklaştı. Ancak asıl tehlike, kıymetli rekoltenin hasattan hemen sonra karaborsaya düşmesi.
Çatışma bölgelerinden toplanan zamkların Çad ve diğer komşu ülkelere kaçırılarak Sudan menşei gizlenmek suretiyle uluslararası pazarlara sürüldüğü belirtiliyor.
AĞAÇLAR KÖMÜR İÇİN KESİLİYOR
İç savaş sadece mevcut ürünü değil, ülkenin gelecekteki üretim kapasitesini de yok ediyor. Çatışmalardan kaçan ve yakacak bulamayan halk ile yasadışı gruplar, sakız üreten tarihi akasya ağaçlarını kömür yapmak üzere kesiyor.
Uzmanlar, kesilen tek bir akasya ağacının yerine yeni bir fidan dikilse bile ticari verime ulaşmasının en az 5 ila 8 yıl sürdüğüne dikkat çekiyor. Yağmalanan kaynaklar ve tahrip edilen ormanlar nedeniyle, küresel sanayi maddesi pazarda bulunsa bile Sudan’ın bu stratejik üründen sağladığı resmi kazanç sıfırlanma noktasına geldi.
